“Muqaddima” ilmiy va nazariy jihatdan muhim ahamiyatga ega boʻlib, Ibn Xaldun unda jamiyat va davlatlarni tahlil qilish uchun yangi metodologik yondashuvlarni taklif etadi. Bu asar nafaqat tarixiy voqealarni sharhlash, balki jamiyatlarni chuqurroq anglashda ham muhim oʻrin tutadi. Ibn Xaldunning ilmiy merosi bugungi kunga qadar oʻz qimmatini saqlab qolgan boʻlib, olimlar va tadqiqotchilar uchun noyob manba hisoblanadi.
Audio boʻlimlar (77 ta)
Soʻzboshi53 daqiqa
XXIII fasl. Maʼnaviy rahbarlik va yetakchilikning maʼnosi5 daqiqa
XXIV fasl. Maʼnaviy rahbarlik va uning shartlari haqidagi turli fikrlar9 daqiqa
XXV fasl. Shialarning yetakchilik haqidagi qarashlari3 daqiqa
XXVI fasl. Maʼnaviy rahbarlikning oʻrnini davlat hokimiyati egallashi33 daqiqa
XXVII fasl . Sadoqat qasamining maʼnosi haqida4 daqiqa
XXVIII fasl. Vorislik (valiahdlik) haqida41 daqiqa
XXIX fasl. Maʼnaviy rahbarlik bilan bogʻliq vazifalar36 daqiqa
XXX fasl. “Moʻminlarning amiri” unvoni va uning gʻaroyib taqdiri17 daqiqa
XXXI fasl. Papa, Patriarx hamda Kohen nomlari haqida bayon16 daqiqa
XXXII fasl . Davlat hokimiyati va hukumatdagi martabalar va ularga xos unvonlar1 soat 37 daqiqa
XXXIII fasl. Davlatlarning rasmiy va harbiy martabalaridagi farqlar3 daqiqa
XXXIV fasl. Davlat rahbari va hukmdorga xos boʻlgan ramzlar56 daqiqa
XXXV fasl . Urushlar va xalqlarning ularni tashkil etish usullari33 daqiqa
XXXVI fasl. Soliq yigʻimi va uning kamayishi yoki koʻpayishining sabablari6 daqiqa
XXXVII fasl. Davlatning soʻnggi yillarida soliq va bojlarning ortishi
Maʼlumot manbalari: Mutolaa
4 daqiqa
XXXVIII fasl. Hukmdorning savdo bilan shugʻullanishi xalq uchun zararli va soliq tizimini izdan chiqaruvchi omildir9 daqiqa
XXXIX fasl. Hukmdor va uning atrofidagilar faqatgina davlatning oʻrta davrida boylikka ega boʻladilar13 daqiqa
XL fasl. Davlat xarajatlarining kamayishi soliq tushumining kamayishiga sabab boʻladi2 daqiqa
XLI fasl. Adolatsizlik sivilizatsiyani tanazzulga olib keladi18 daqiqa
XLII fasl. Davlat rahbari huzuriga kirish imkoniyatining cheklanishi va davlatning soʻnggi davrida uning yanada muhim ahamiyat kasb etishi7 daqiqa
XLIII fasl. Davlatning ikkiga boʻlinib ketishi9 daqiqa
XLIV fasl. Davlatning nihoyasi kelsa, undan qutulish mumkin emas4 daqiqa
XLV fasl. Davlatlar qanday qilib yemiriladi?14 daqiqa
XLVI fasl. Davlat hududi avval kengayib, soʻngra to uning parchalanib, butunlay yoʻq boʻlgunigacha bosqichma-bosqich torayadi9 daqiqa
XLVII fasl. Yangi davlatning qanday paydo boʻlishi haqida3 daqiqa
XLVIII fasl . Yangi tashkil topgan davlat hukmron davlatni birdaniga emas, balki asta-sekin egallaydi12 daqiqa
XLIX fasl. Davlatning soʻnggi davrida aholi soni koʻp boʻlgan sivilizatsiya kuzatiladi va koʻpincha epidemiya va qahatchiliklar roʻy beradi5 daqiqa
L fasl. Insoniyat sivilizatsiyasi tartib-intizomga asoslangan boshqaruvsiz mavjud boʻla olmaydi34 daqiqa
LI fasl. Fotimiylar masalasi, odamlarning bu haqda fikri va masalaning asl mohiyati, tasavvuf ahlining mahdiy haqidagi qarashlar17 daqiqa
LII fasl. Siyosiy doiralar va xalqlarning kelajagini oldindan bashorat qilish, shu jumladan, urushlarning natijasini avvaldan aytish va “jafr” deb atalgan fan51 daqiqa
IV BOB. MAMLAKATLAR, SHAHARLAR VA BOSHQA OʻTROQ SIVILIZATSIYALAR, ULARDA SODIR BOʻLADIGAN TURLI HOLATLAR HAMDA USHBU MAVZUGA OID ASOSIY VA QOʻSHIMCHA MASALALAR.5 daqiqa
II fasl. Davlat hokimiyati odamlarni shahar va yirik maskanlarga oʻrnashishga undaydi3 daqiqa
III fasl. Yirik shaharlar va ulkan binolar faqat qudratli davlatlar tomonidan quriladi5 daqiqa
IV fasl. Juda ulkan binolarni maʼlum bir davlat tanho insho eta olmaydi6 daqiqa
V fasl . Shaharlarni rejalashtirishda eʼtibor berish lozim boʻlgan jihatlar va bu jihatlar eʼtibordan chetda qolganda yuzaga keladigan oqibatlar12 daqiqa
VI fasl. Dunyoning buyuk masjidlari va ulkan binolari40 daqiqa
VII fasl. Ifriqiya va Magʻribda shaharlar va manzilgohlarning kamligi3 daqiqa
VIII fasl. Islomdagi binolar va qurilishlar Islomning qudratini hisobga olganda va undan oldingi davlatlar bilan solishtirilganda, nisbatan ozdir3 daqiqa
IX fasl. Arablar tomonidan qurilgan binolar, juda kam istisnolardan tashqari, tezda vayron boʻladi2 daqiqa
X fasl. Shaharlarning vayron boʻlish asoslari haqida2 daqiqa
XI fasl. Shahar va qishloqlarning farovonligi hamda savdo-sotiq faolligi darajasi ulardagi aholi sonining miqdoriga qarab farq qiladi11 daqiqa
XII fasl. Shaharlardagi narxlar haqida9 daqiqa
XIII fasl. Koʻp aholi yashaydigan shaharlarda badaviylarning istiqomat qilishi qiyin boʻladi3 daqiqa
XIV fasl. Farovonlik va kambagʻallik borasidagi farqlar mamlakatlar orasida ham shaharlar orasida qanday boʻlsa, xuddi shunday boʻladi7 daqiqa
XV fasl. Shaharlarda koʻchmas mulklar va yer uchastkalarining toʻplanishi hamda ulardan foydalanish va daromadlari4 daqiqa
XVI fasl. Aholi orasidagi mulk egalari oʻziga xos mavqega va himoyaga muhtoj boʻladi13 daqiqa
XVIII fasl. Shahar madaniyati sivilizatsiyaning oxirgi bosqichidir, u undagi hayot yoʻlining eng yuqori choʻqqisi va uning yemirilish alomatidir14 daqiqa
XIX fasl. Shaharlar agar davlat poytaxti boʻlsa, u holda davlat zaiflashib, parchalansa, oʻsha shahar ham qulashi va vayron boʻlishi muqarrar boʻladi10 daqiqa
XX fasl. Baʼzi shaharlarda boshqalarda uchramaydigan kasb-hunarlar mavjud boʻladi9 daqiqa
XXII fasl. Shahar aholisining tillari6 daqiqa
V BOB. TIRIKCHILIK VA UNING TURLI YOʻNALISHLARI, JUMLADAN, KASB-HUNARLAR VA ULARGA BOGʻLIQ MASALALAR9 daqiqa
II fasl. Tirikchilik qilishning turli yoʻllari, vositalari va usullari5 daqiqa
III fasl. Xizmatkorlik tabiiy tirikchilik vositasi emas4 daqiqa
IV fasl. Qazilma va boshqa xazinalar orqali pul topishga urinish tabiiy tirikchilik yoʻli hisoblanmaydi15 daqiqa
V fasl. Mansab va martabalar mulkni muhofaza qilishda foyda beradi3 daqiqa
VI fasl. Baxt va daromad koʻpincha xushomad qilish va qoʻlni koʻksiga qoʻyish orqali hosil boʻladi16 daqiqa
VII fasl. Diniy ishlarga masʼul boʻlgan shaxslar, yaʼni qozi, muftiy, mudarris, imom, voiz, muazzin va shunga oʻxshash boshqalar odatda boy boʻlmaydilar4 daqiqa
VIII fasl. Dehqonchilik rizq topish usuli sifatida odatda ojiz kishilar va tirikchilik izlab yuruvchi sahro odamlari uchun xos boʻlgan kasb sanaladi2 daqiqa
IX fasl. Savdo-sotiqning maʼnosi, usullari va turlari1 daqiqa
X fasl 291 Savdogarlarning axloqi zodagonlar va podshohlar axloqidan pastroq ekani haqida1 daqiqa
XI fasl. Savdogarlar tomonidan mollarni tashishda eʼtibor berilmogʻi lozim boʻlgan muhim jihatlar4 daqiqa
XII fasl. Ihtikor (zaxira qilib qoʻyish) haqida4 daqiqa
XIII fasl. (Davomli) arzon narxlar savdogarlar uchun zararlidir, chunki ular oʻz mahsulotlarini past narxda sotishga majbur boʻladilar4 daqiqa
XIV fasl. Savdo bilan kimlar shugʻullanishi kerakligi va kimlar shugʻullanmasligi haqida4 daqiqa
XV fasl. Savdogarlarning axloqi rahbar kishilarning axloqidan past va muruvvatdan uzoqda boʻladi4 daqiqa
XVI fasl. Hunarlar oʻrgatuvchi ustozlarni talab qiladi3 daqiqa
XVII fasl. Hunarlar faqat katta va mukammal shahar (madaniy) turmush sharoiti mavjud boʻlgan taqdirdagina kamolga yetadi4 daqiqa
XVIII fasl. Hunarlar shahar madaniyatining mustahkamligi va davomiyligiga bogʻliq5 daqiqa
XIX fasl. Hunarlarning rivojlanishi va takomillashuvi ularning jamiyatda qanchalik talabga ega boʻlishiga bogʻliq3 daqiqa
XX fasl. Shaharlar vayron boʻlishga yaqinlashsa, u yerdagi hunarlar kamayadi1 daqiqa
XXI fasl. Barcha xalqlar orasida arablar hunardan eng yiroq xalq hisoblanadi4 daqiqa
XXII fasl. Biron-bir hunarni egallagan odam keyinchalik boshqa bir hunarni oʻzlashtirishga kamdan kam qodir boʻladi2 daqiqa
XXIII fasl. Asosiy hunarlar roʻyxati3 daqiqa
XXIV fasl. Qishloq xoʻjaligi sanoati1 daqiqa
XXV fasl. Meʼmorchilik va qurilish sanoati15 daqiqa
